Heilige Geest

Uit Christipedia
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

De Heilige Geest is de Geest van God en van Jezus Christus. Zoals de Heer Jezus de tweede Persoon in de Godheid is, zo is de Heilige Geest de derde Persoon.

Geest van God

De Heilige Geest is de Geest van God.

Mattheüs 12:28 Als Ik echter door de Geest van God de demonen uitdrijf, dan is het koninkrijk van God tot u gekomen. (TELOS)

1 Corinthiërs 2:11 Want wie van de mensen kent het innerlijk van de mens, dan de geest van de mens die in hem is? Zo kent ook niemand het innerlijk van God, dan de Geest van God. (TELOS)

1 Corinthiërs 3:16 Weet u niet, dat u Gods tempel bent en dat de Geest van God in u woont? (TELOS)

Romeinen 8:14 Want allen die door de Geest van God geleid worden, die zijn zonen van God. (TELOS)

Efeziërs 4:30 En bedroeft de Heilige Geest van God niet, met Wie u verzegeld bent tot de dag van de verlossing. (TELOS)

Tegenover zijn leerlingen noemde Jezus Hem ook "de Geest van uw Vader".

Mattheüs 10:19 Wanneer zij u echter overleveren, weest niet bezorgd hoe of wat u moet spreken, want het zal u op dat uur gegeven worden wat u moet spreken; Mattheüs 10:20 want niet u bent het die spreekt, maar de Geest van uw Vader is het die in u spreekt. (TELOS)

Geest van Jezus

De Geest van God is dezelfde als de Geest van Jezus/Christus.

Romeinen 8:9 Maar u bent niet in het vlees maar in de Geest, als inderdaad Gods Geest in u woont; maar als iemand de Geest van Christus niet heeft, die behoort Hem niet toe. (TELOS)

Galaten 4:6 En omdat u zonen bent, heeft God de Geest van zijn Zoon in onze harten uitgezonden, die roept: Abba, Vader! (TELOS)

Handelingen 16:7 en bij Mysie gekomen probeerden zij naar Bithynie te gaan, en de Geest van Jezus liet het hun niet toe. (TELOS)

1Pe 1:10 Over deze behoudenis hebben profeten onderzocht en nagevorst die van de voor u bestemde genade geprofeteerd hebben, 1Pe 1:11 terwijl zij navorsten welke of wat voor tijd de Geest van Christus die in hen was, aanduidde, toen Hij tevoren getuigde van het lijden dat over Christus zou komen en van de heerlijkheden daarna. (TELOS)

2 Corinthiërs 3:17 De Heer nu is de Geest; waar nu de Geest van de Heer is, is vrijheid. (TELOS)

Eeuwig

Reeds bij de schepping zweefde of broedde Hij over de wateren, Gen. 1:2. Zo wordt Hij dan ook de eeuwige Geest genoemd, Hebr. 9:14.

De Geest en Jezus

Van de Heer Jezus lezen we, dat de Heilige Geest Hem heeft verwekt, toen Hij uit de maagd Maria zou geboren worden, Matth. 1:20. Bij de doop van de Heer Jezus door Johannes kwam de Heilige Geest als een duif neer op de Heer Jezus, terwijl een stem uit de hemel klonk: "deze is Mijn Zoon, de geliefde" (Matth. 3:16), zodat we ook hier, evenals bij de schepping, de goddelijke drieëenheid hebben.

De Heiland getuigde, dat de Geest des Heren op Hem was om Zijn roeping te vervullen (Luc. 4:18). Gedurende Zijn wandel op aarde liet de Heer zich door die Geest leiden en Hij beloofde, dat na Zijn sterven en hemelvaart de Heilige Geest als „Trooster” uit de hemel zou komen voor de gelovigen om hen in alle waarheid te leiden (Matth. 4:1; Luk. 4:14; Joh. 14:16-26; 16:13). In Hand. 2 vinden we de vervulling van deze belofte. Op de Pinksterdag gebeurde dit wonder te Jeruzalem (Hand. 2:1-4).

Komst, woning en nabijheid

Hemel. Zoals de Heer Jezus met de Vader de hemelen bewoonde voor Zijn menswording (Joh. 15:26), zo is de oorspronkelijke woonplaats van de Heilige Geest ook de hemel.

Oude bedeling. David bidt: "neem Uw Heilige Geest niet van mij". (Ps. 51:13; 2 Sam. 23:2). De Heilige Geest, die in de hemel woonde, nam dus tijdelijk zijn intrek bij enkele personen of althans bleef bij hen of op hen. Dit was de toestand in de oude bedeling, in tegenstelling met onze bedeling waarin de Heilige Geest altijd bij de gelovige blijft (Joh. 14:17).

Van de oude Simeon, die baby Jezus in zijn armen nam, wordt gezegd dat de Heilige Geest 'op hem was' (Luc. 2:25). Hij werd door de Geest geleid.

Lu 2:25 En zie, er was een man in Jeruzalem wiens naam was Simeon, en deze man was rechtvaardig en godvrezend en verwachtte de vertroosting van Israel, en de Heilige Geest was op hem. Lu 2:26 En hij had een Goddelijke aanwijzing ontvangen door de Heilige Geest, dat hij de dood niet zou zien voordat hij de Christus van de Heer had gezien. Lu 2:27 En hij kwam door de Geest in de tempel. ... (TELOS)

Belofte van de Vader. De gave van de Heilige Geest is "de belofte van de Vader". De Heer Jezus heeft die belofte genoemd.

Lu 24:49  En zie, Ik zend de belofte van mijn Vader op u; u echter, blijft in de stad totdat u wordt bekleed met kracht uit de hoogte. (Telos)

Hnd 1:4  En terwijl Hij met hen vergaderd was, beval Hij hun zich niet van Jeruzalem te verwijderen, maar op de belofte van de Vader te wachten, die u zei Hij van Mij hebt gehoord. (Telos)

Hnd 2:33  Nu Hij dan door de rechterhand van God is verhoogd en de belofte van de Heilige Geest heeft ontvangen van de Vader, heeft Hij dit uitgestort wat u en ziet en hoort. (Telos)

Zending. Na de hemelvaart van de Heer Jezus is de Geest naar de aarde gezonden. De Vader heeft Hem gezonden. In Jezus' naam.

Joh 14:26  ... de Heilige Geest, die de Vader zal zenden in mijn naam, Die zal u alles leren en u in herinnering brengen alles wat Ik u heb gezegd. (Telos)

Joh 14:16  En Ik zal de Vader vragen en Hij zal u een andere Voorspraak geven, opdat Die met u zal zijn tot in eeuwigheid: (Telos)

Jezus' heeft Hem de belofte van de Heilige Geest ontvangen en de Geest gezonden 'van de Vader'.

Joh 15:26  Maar wanneer de Voorspraak is gekomen, die Ik u zal zenden van de Vader, de Geest van de waarheid die van de Vader uitgaat, zal Die van Mij getuigen. (Telos)

Joh 16:7  Maar Ik zeg u de waarheid: het is nuttig voor u dat Ik wegga; want als Ik niet wegga, zal de Voorspraak niet tot u komen; maar als Ik heenga, zal Ik Hem tot u zenden. (Telos)

Lu 24:49  En zie, Ik zend de belofte van mijn Vader op u; u echter, blijft in de stad totdat u wordt bekleed met kracht uit de hoogte. (Telos)

Hnd 2:33  Nu Hij dan door de rechterhand van God is verhoogd en de belofte van de Heilige Geest heeft ontvangen van de Vader, heeft Hij dit uitgestort wat u en ziet en hoort. (Telos)

Inwoning. Sedert de komst van de Heilige Geest neemt Deze zijn intrek in elke waarachtig gelovige, die wedergeboren, uit water en Geest geboren is. De Geest is in hem of haar. Sedert zijn komst op de Pinksterdag woont de Heilige Geest op aarde, zonder een zichtbare gedaante aangenomen te hebben, zoals de Heer Jezus. Hij bewerkt de harten en gewetens van de mensen, voegt dagelijks toe tot de Gemeente van God, doordat men zich bekeert (Hand. 2:47; 1 Cor. 12:13). Hij woont in het midden van de Gemeente van Christus, 1 Cor. 3:16. en heeft zelfs de lichamen van de gelovigen tot woonplaats verkozen, 1 Cor. 6:19. Immers zij die zich bekeren ontvangen de Heilige Geest. Naar de belofte van onze Heer zal de Heilige Geest eeuwig bij ons blijven, Joh. 14:16.

Joh 14:16  En Ik zal de Vader vragen en Hij zal u een andere Voorspraak geven, opdat Die met u zal zijn tot in eeuwigheid:  Joh 14:17  de Geest van de waarheid, die de wereld niet kan ontvangen, omdat zij Hem niet aanschouwt en Hem niet kent; u kent Hem, omdat Hij bij u blijft en in u zal zijn. (Telos)

Werkzaamheid

De Heilige Geest is de Auteur van het oude testament, immers: "door de Heilige Geest gedreven mensen hebben van Godswege gesproken." (2 Petr. 1:21) De Geest was en is werkzaam op velerlei gebied.

Zijn werk in het Oude Testament

  • Hij schiep hemel en aarde, Genesis 1 vers 2; Job 26 vers 13; Psalm 33 vers 6
  • Job getuigt dat Gods Geest hem heeft gemaakt, Job 33 vers 4.
  • Hij twist met mensen om ze te bekeren, Genesis 6 vers 3
  • Hij bekwaamde de bouwers van de tabernakel, Exodus 31 vers 3
  • Hij doet profeteren, Numeri 24 vers 2; 2 Kronieken 15 vers 1; Nehemia 9 vers 30
  • Hij geeft dapperheid in de strijd, Richteren 6 vers 34; 14 vers 6; 1 Samuël 11 vers 6
  • Hij inspireerde de bijbelschrijvers zodat zij Gods onfeilbaar Woord nauwkeurig doorgeven, 2 Petrus 1 vers 21
  • Hij duidt dingen aan, Hebr. 9:8

Heb 9:8 Daarmee duidt de Heilige Geest aan dat de weg tot het heiligdom nog niet bekend gemaakt is, zolang de eerste tabernakel nog stand houdt. (Telos)

Zijn Werk in het Nieuwe Testament

  • Hij bekwaamde de Heere Jezus (Jesaja 11 vers 2; Lukas 3 vers 22; Johannes 3 vers 34)
  • Hij kwam op Pinksteren en vervulde de gemeente, zoals door Joël beloofd (Joël 2 vers 28; Handelingen 2 vers 4; 1 Korinthiërs 12 vers 4, 7-9)
  • Hij wil ons onderwijzen; Hij vestigt telkens de aandacht op de Heer Jezus; Hij verkondigt ons de toekomende dingen en dit alles door het woord van God (Joh. 14:26; 15:26; 16:13)
  • Hij verlichtte de apostelen (Handelingen 15 vers 28)
  • Hij leidde ze op hun preek-weg (Handelingen 16 vers 6)
  • Hij onderwees ze wát ze zeggen moeten (Lukas 12 vers 11-12) en hóe (1 Korinthiërs 2 vers 13)
  • Zoals Hij de Auteur is van het oude testament, zo heeft Hij ook tal van personen gebruikt om ons het nieuwe testament te schenken (1 Cor. 2:11-14)
  • Hij bewerkt, als de Geest van genade en gebeden, droefheid in ons hart over de schandelijkste zonde: God te hebben doorstoken = Christus te hebben gekruisigd (Zacharia 12 vers 10)
  • Hij wederbaart ons als dode zondaren tot het nieuwe leven (Johannes 3 vers 5). Bij de wedergeboorte van personen is de Heilige Geest werkzaam
  • De Geest is het, die levend maakt (Joh. 6:63).
  • Hij stort Gods liefde uit in onze harten (Romeinen 5 vers 5)
  • Hij is het Onderpand of Bewijs van onze eeuwige zaligheid (2 Korinthiërs 1 vers 22; 5 vers 5)
  • Hij is de krachtige Leidsman op onze weg van heiligmaking (Romeinen 8 vers 13)
  • Hij getuigt met onze geest, dat wij kinderen van God zijn (Rom. 8 vers 16)
  • Hij bidt voor ons, gelovigen (Rom. 8:26)
  • Hij maakt ons vol van blijdschap en overvloedig in de hoop (Handelingen 13 vers 52; Romeinen 15 vers 13)
  • Hij is het, met Wie we als Nieuwtestamentische kerk zijn gedoopt en gewassen (Handelingen 1 vers 5; 1 Korinthiërs 6 vers 11; 12 vers 13; Titus 3 vers 5-6)
  • Hij is in heel de Nieuwtestamentische gemeente en iedere christen (Handelingen rs 24; Efeziërs 5 vers 18)
  • Hij blijft met al deze Godverheerlijkende en zielverheugende werkingen bij ons, voor eeuwig (Johannes 14 vers 16)
  • Hij doet Zijn negenvoudige vrucht in ons groeien (Galaten 5 vers 22).

Helper

De Griekse grondtekst van het Nieuwe Testament noemt Hem de Bijgeroepene - in onze Nederlandse Bijbelvertalingen vaak overgezet 'de Trooster' -, die erbij geroepen wordt om bijstand te verlenen, zoals voorspraak, verdediging. Hij komt ook onze zwakheid in het bidden te hulp.

Ro 8:26 En evenzo komt ook de Geest onze zwakheid te hulp; want wat wij naar behoren zullen bidden, weten wij niet, maar de Geest Zelf bidt voor ons met onuitsprekelijke verzuchtingen. Ro 8:27 En Hij die de harten doorzoekt, weet wat de bedoeling van de Geest is, want Hij bidt, in overeenstemming met God, voor heiligen. (Telos)

Flp 1:19  Want ik weet, dat dit mij tot behoudenis zal strekken door uw gebed en [de] bijstand van de Geest van Jezus Christus; (Telos)

Voorbede

De Geest bidt voor ons, heiligen.

Ro 8:26 En evenzo komt ook de Geest onze zwakheid te hulp; want wat wij naar behoren zullen bidden, weten wij niet, maar de Geest Zelf bidt voor ons met onuitsprekelijke verzuchtingen. Ro 8:27 En Hij die de harten doorzoekt, weet wat de bedoeling van de Geest is, want Hij bidt, in overeenstemming met God, voor heiligen. (Telos)

Zegel

De Heilige Geest is als een zegel op de gelovige gedrukt. Wij zijn met Hem verzegeld tot de dag van de verlossing, waarop de Heer Jezus ons lichaam zal verlossen en ons tot Zich nemen.

Efe 4:29 Laat geen vuil woord uit uw mond komen, maar veeleer een dat goed is tot opbouwing waar dat nodig is, opdat het genade geeft aan hen die horen. Efe 4:30 En bedroeft de Heilige Geest van God niet, met Wie u verzegeld bent tot de dag van de verlossing. Efe 4:31 Laat alle bitterheid, gramschap, toorn, geschreeuw en lastering uit uw midden worden weggedaan met alle boosheid. (TELOS)

Leven door de Geest

De gelovigen worden opgewekt door de Geest te wandelen, Gal. 5:16. Door veel met onze Heer Jezus bezig te zijn en eigen belangen op de achtergrond te schuiven zullen we meer met Gods Geest vervuld zijn en zal de negenvoudige vrucht van de Geest bij ons opgemerkt worden, Ef. 5:18, Gal. 5:22

Toekomst

Bij de wederkomst van onze Heer om al de Zijnen tot zich te nemen in de heerlijkheid zal ook de Heilige Geest naar de oorspronkelijke woonplaats, de hemel, terugkeren, 2 Thess. 2:6-7. Ook Hij bidt tot de Heer Jezus: „kom”, Opb. 22:17. Daarna is Zijn taak, als „onderpand" en „zegel” voor de gelovigen (Ef. 1:13-14), beëindigd en zal Hij vanuit de hemel de harten en gewetens van velen bewerken, die dan op aarde wonen, zoals Hij dit deed voor Zijn komen op aarde.

Bewijs dat Hij een Persoon is

De Heilige Geest is niet enkel een invloed, maar een Persoon. Dat de Heilige Geest niet een onpersoonlijke kracht is, zoals de Jehovah-getuigen leren, maar een Persoon en wel Zelf één met God, ja, Zelf God, blijkt onder andere uit het volgende.

Spreken. De Geest van Christus was in de oudtestamentische profeten. Hij wees op en getuigde van het lijden dat over Christus zou komen. Aanduiden en getuigen zijn verrichtingen van een persóón.

1Pe 1:10 Over deze behoudenis hebben profeten onderzocht en nagevorst die van de voor u bestemde genade geprofeteerd hebben, 1Pe 1:11 terwijl zij navorsten welke of wat voor tijd de Geest van Christus die in hen was, aanduidde, toen Hij tevoren getuigde van het lijden dat over Christus zou komen en van de heerlijkheden daarna. (TELOS)

Johannes 15:26 Maar wanneer de Voorspraak is gekomen, die Ik u zal zenden van de Vader, de Geest van de waarheid die van de Vader uitgaat, zal Die van Mij getuigen. (TELOS)

Heb 9:8 Daarmee duidt de Heilige Geest aan dat de weg tot het heiligdom nog niet bekend gemaakt is, zolang de eerste tabernakel nog stand houdt. (Telos)

Ook op andere plaatsen in de Heilige Schrift treedt de Geest naar voren als Iemand die spreekt.

Mattheüs 10:19 Wanneer zij u echter overleveren, weest niet bezorgd hoe of wat u moet spreken, want het zal u op dat uur gegeven worden wat u moet spreken; Mattheüs 10:20 want niet u bent het die spreekt, maar de Geest van uw Vader is het die in u spreekt. (TELOS)

In het volgende vers vinden wij woorden aangehaald die de Geest tot Petrus gesproken heeft.

Hnd 10:19 Terwijl Petrus nu over het gezicht nadacht, zei de Geest tot hem: Zie, drie mannen zoeken u; Hnd 10:20 maar sta op, ga naar beneden en reis met hen mee zonder te twijfelen, want Ik heb hen gezonden. (TELOS)

De Geest sprak ook later:

Hnd 13:2 Terwijl zij nu de Heer dienden en vastten, zei de Heilige Geest: Zondert Mij nu Barnabas en Saulus af voor het werk waartoe Ik hen heb geroepen. (TELOS)

Hij roept hier tot een bepaald werk.

Hnd 13:4 Zij dan, uitgezonden door de Heilige Geest, kwamen in Seleucie en voeren vandaar af naar Cyprus. (TELOS)

Hij betuigde Paulus, tijdens diens derde zendingsreis, wat hem te wachten stond:

Hnd 20:22 En nu, zie, gebonden in de geest reis ik naar Jeruzalem, zonder te weten wat mij daar zal ontmoeten, Hnd 20:23 behalve dat de Heilige Geest mij van stad tot stad betuigt en zegt dat mij gevangenschap en verdrukkingen wachten. (TELOS)

De Geest bidt, met verzuchtingen, in overeenstemming met God, voor heiligen.

Ro 8:26 En evenzo komt ook de Geest onze zwakheid te hulp; want wat wij naar behoren zullen bidden, weten wij niet, maar de Geest Zelf bidt voor ons met onuitsprekelijke verzuchtingen. Ro 8:27 En Hij die de harten doorzoekt, weet wat de bedoeling van de Geest is, want Hij bidt, in overeenstemming met God, voor heiligen. (Telos)

Begeren. De Geest die in de gelovigen woont kan begeren, verlangen.

Jak 4:5 Of meent u dat de Schrift tevergeefs spreekt? Begeert de Geest die in ons woont, met afgunst? Jak 4:6 Hij geeft echter grotere genade. Daarom zegt Hij: ‘God weerstaat hoogmoedigen, maar nederigen geeft Hij genade’ (TELOS)

Droefheid. Hij is een Persoon die bedroefd kan worden door een verkeerde houding van gelovigen; door zonde en weerspannigheid kunnen wij Hem verdriet aandoen.

Efe 4:29 Laat geen vuil woord uit uw mond komen, maar veeleer een dat goed is tot opbouwing waar dat nodig is, opdat het genade geeft aan hen die horen. Efe 4:30 En bedroeft de Heilige Geest van God niet, met Wie u verzegeld bent tot de dag van de verlossing. Efe 4:31 Laat alle bitterheid, gramschap, toorn, geschreeuw en lastering uit uw midden worden weggedaan met alle boosheid. (TELOS)

Verdriet kunnen alleen levende wezens hebben. De zwaartekracht kan geen verdriet hebben. De Heilige Geest is méér dan een kracht.

Geeft woorden. De Geest schenkt genadegaven, zoals woorden van wijsheid of kennis

1Co 12:4 Nu is er verscheidenheid van genadegaven, maar het is dezelfde Geest; 1Co 12:5 en er is verscheidenheid van bedieningen, en het is dezelfde Heer; 1Co 12:6 en er is verscheidenheid van werkingen, maar het is dezelfde God die alles in allen werkt. 1Co 12:7 Maar aan ieder wordt de openbaring van de Geest gegeven tot wat nuttig is. 1Co 12:8 Want aan de een wordt door de Geest gegeven een woord van wijsheid; en aan een volgende een woord van kennis volgens dezelfde Geest; (TELOS)

(Aan)stellen. De Heilige Geest kan opzieners in de gemeente van Christus stellen:

Hnd 20:28 Past op uzelf en op de hele kudde, waarin de Heilige Geest u als opzieners heeft gesteld, om de gemeente van God te hoeden, die Hij Zich heeft verworven door het bloed van zijn eigen Zoon. (TELOS)

Bijstaan. Hij staat gelovigen bij.

Flp 1:19  Want ik weet, dat dit mij tot behoudenis zal strekken door uw gebed en [de] bijstand van de Geest van Jezus Christus; (Telos)

Trooster. In Johannes 14 vers 16 noemt Jezus de Heilige Geest de andere Trooster, Die Zijn plaats zou innemen. Onze Heere Jezus Zelf is de ene Trooster, en de Heilige Geest is de andere Trooster. Als deze andere Trooster een onpersoonlijke kracht was, dan moest Jezus ook een onpersoonlijke kracht zijn. Is echter de ene Trooster Jezus een Persoon, dan moet de andere Trooster ook een Persoon zijn. Hoe zou Hij dan ... Als Hij niet God was, maar een onpersoonlijke kracht...

Hoe zou Hij dan de gelukzalige maagd Maria hebben kunnen overschaduwen, zodat onze Middelaar, Gods Zoon, door haar kon worden ontvangen en heilig uit haar kon worden geboren? (Mattheüs 1 vers 18)
Hoe zou Hij dan de Messias hebben kunnen bekwamen tot dat allergewichtigste werk om Verlosser te zijn van een dood en vijandig zondaarsvolk? (Jesaja 61 vers 1)
Hoe zou Hij ons dan kunnen overtuigen van zonde, gerechtigheid en oordeel? (Johannes 16 vers 8)
Hoe zou Hij dan de diepten van God die voor God alleen kenbaar zijn, kunnen onderzoeken en ons in de heilgeheimen van God kunnen onderwijzen – dit betekent immers dat Hij in het allerdiepste geheim van het oneindige Wezen van God doordringt en dit verstaat en aan de Zijnen openbaart? (I Korinthiërs 2 vers 10-11)
Hoe zou Hij dan ons, die vanuit onszelf de leugen liefhebben, in alle waarheid kunnen leiden? (Johannes 16 vers 13)
Hoe zou Hij dan voor ons en in ons kunnen bidden met onuitsprekelijke zuchtingen? (Romeinen 8 vers 26)
Hoe zou Hij dan ons kunnen leiden en Christus in ons kunnen verheerlijken? (Johannes 16 vers 14)
Hoe zou Hij dan in ons kunnen wonen? (1 Korinthiërs 6 vers 19)
Hoe zou Hij dan troostvol met onze geest kunnen getuigen dat wij Gods kinderen zijn? (Romeinen 8 vers 16)
Hoe zou Hij dan iets kunnen willen? (1 Korinthiërs 12 vers 11)

De leer dat de Heilige Geest een onpersoonlijke kracht is berooft ons van al deze troost en vreugde! Nee, de Schrift predikt Hem aan ons als de levende en persoonlijke God, samen met de Vader en de Zoon; van gelijke kracht, waardigheid en eer.

Wat een gelovige de Geest kan aandoen

Een gelovige kan de Geest de ruimte geven, bedroeven en uitblussen.

Efeziërs 4:30 En bedroeft de Heilige Geest van God niet, met Wie u verzegeld bent tot de dag van de verlossing. (TELOS)

De Geest uitblussen - als ware hij een vuur - houdt in: zijn werking smoren.

Wie de Geest de ruimte geeft, wordt vervuld met de Geest. Vergelijk een handschoen, waarin rommel zit, waardoor de hand er niet (goed) in kan. Als we de rommel uit de handschoen halen, wordt deze bruikbaar.

Bron

H. Moll, Wat zegt Gods Woord over ...?, deel 1 (Oostburg: W.J Pieters, z.j.), blz. 11-13. Tekst hiervan is, onder toestemming, op 13 maart 2015 verwerkt.

Meer weten

Benedikt Peters, De Heilige Geest; zijn gaven en werken. http://verkoop.johannes-multimedia.nl/product_info.php/products_id/115

H. Bouter, De Geest zucht en de schepping zucht; Gedachten naar aanleiding van Romeinen 8. Uitgeverij: Boeken om de Bijbel. "Door het werk van de Geest wordt de Gemeente gevormd en stuwt God de geschiedenis voort naar de voleinding. De Geest is aan de gelovigen geschonken als het onderpand van Gods grote toekomst (2 Kor. 1:22; 5:5; Ef. 1:14). (...) De Geest die in ons woont, verbindt ons met die nieuwe, nog toekomstige wereld; terwijl het lichaam waarin wij wonen, ons verbindt met de schepping die nu nog zucht en uitziet naar de volle verlossing."